AI Scribes ở Đông Nam Á đối mặt với các rào cản pháp lý và hợp tác

Theo một báo cáo của Tech in Asia, các startup trợ lý y tế AI hoạt động tại Đông Nam Á đang phải đối mặt với những rào cản pháp lý đáng kể và rủi ro từ đối tác, đe dọa tính khả thi trên thị trường của họ. Những thách thức trải dài từ môi trường tư vấn đa ngôn ngữ đến yêu cầu nghiêm ngặt về sự đồng ý dữ liệu thay đổi theo từng quốc gia, làm phức tạp việc triển khai các công cụ AI được thiết kế để giảm tình trạng kiệt sức của bác sĩ.

Rủi ro từ đối tác: “Cẩm nang” Amazon Basics

Các startup đưa trợ lý y tế AI tới Đông Nam Á đang đi qua một mô hình quen thuộc của ngành công nghệ. Abridge, một công ty trợ lý y tế AI, đã hợp tác với Epic—nhà cung cấp hệ thống hồ sơ y tế điện tử (EMR) thống trị tại Mỹ—vào năm 2023 để thúc đẩy bệnh viện nhanh chóng áp dụng. Hai năm sau, Epic thông báo họ đang tự xây dựng một trợ lý y tế AI cùng Microsoft. Công cụ này chính thức ra mắt vào tháng 2 năm 2026, biến đối tác chiến lược của Abridge thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Như được nêu trong tài liệu gốc: “Làm việc với các nhà cung cấp EMR là cách nhanh nhất để đưa bệnh viện lên hệ thống. Tuy nhiên, đối tác càng lớn thì càng có khả năng về sau họ sẽ tự xây dựng thứ mà các startup này đang bán.” Động lực này tạo ra một bài toán nan giải cho các startup tại SEA: hợp tác với các nhà cung cấp EMR lớn giúp mở rộng nhanh, nhưng lại có nguy cơ bị thay thế về sau.

Rào cản pháp lý và ngôn ngữ

Ngoài lo ngại về đối tác, sự phức tạp về pháp lý và ngôn ngữ cũng tạo thêm một lớp khó khăn. Ở Indonesia, bác sĩ thường xuyên chuyển đổi giữa tiếng Indonesia và các ngôn ngữ khu vực như tiếng Sundanese hoặc tiếng Javanese trong quá trình tư vấn bệnh nhân. Môi trường đa ngôn ngữ này gây lo ngại về độ chính xác đối với các trợ lý y tế AI tại địa phương, từ đó hạn chế việc áp dụng dù công nghệ có nhiều hứa hẹn.

Tại Việt Nam, trở ngại pháp lý lại mang tính khác. Luật của nước này yêu cầu bác sĩ phải xin sự đồng ý của bệnh nhân bằng văn bản mỗi lần sử dụng một công cụ trợ lý y tế AI—một yêu cầu không thể giải quyết dễ dàng chỉ bằng tiến bộ công nghệ. Theo nguồn tin: “Đó là kiểu trở ngại không thể vượt qua dễ dàng chỉ bằng cách nâng cấp công nghệ.”

Tăng trưởng thị trường dù có gió ngược

Bất chấp các rào cản này, việc áp dụng trợ lý y tế AI vẫn đang tăng lên trong khu vực, dù con đường còn hẹp hơn những gì tưởng tượng. Tình trạng kiệt sức của bác sĩ vẫn là một vấn đề thực sự mà các công cụ này được thiết kế để giải quyết, nhưng liệu các startup giải quyết được bài toán này có giữ được mô hình kinh doanh hay không vẫn chưa chắc chắn.

Bối cảnh liên quan: Kết quả tài chính của Grab và chiến lược AI

Song song với các diễn biến trong hệ sinh thái công nghệ Đông Nam Á, Grab đã công bố kết quả tài chính Q1 mạnh mẽ: doanh thu tăng 24% so với cùng kỳ năm trước lên 955 triệu USD. Giá trị hàng hóa tổng (GMV) theo mô hình theo nhu cầu của siêu ứng dụng cũng tăng 24% so với cùng kỳ lên 6,1 tỷ USD. Đáng chú ý nhất, danh mục cho vay gộp của Grab tăng 130% so với cùng kỳ lên 1,4 tỷ USD, với tổng khoản vay giải ngân đạt mức cao kỷ lục 1,1 tỷ USD trong quý.

Sự tăng trưởng mảng dịch vụ tài chính của Grab đến từ cả GrabFin và các ngân hàng số (digibanks) của hãng tại Singapore và Malaysia. Công ty đã nhấn mạnh AI như một động lực tăng trưởng, khi CEO Anthony Tan đề cập “đi sâu vào AI” trong bức thư kết quả kinh doanh mới nhất. Năm 2024, Grab đã thực hiện một bước dừng chiến lược đáng chú ý: tạm ngừng hoàn toàn việc nhóm kỹ sư của hãng triển khai các tính năng mới trong 9 tuần—không có tính năng mới hay mục tiêu tăng trưởng nào—để phát triển năng lực AI ở quy mô lớn.