Một cuộc bầu cử tổng thống Romania bị can thiệp bởi các nhà giao dịch mã hóa

Bài viết của: Simona Weinglass, Bloomberg

Dịch: Saoirse, Foresight News

Trong thế giới thực, Bogdan Peschir là một nhà giao dịch tiền điện tử 36 tuổi, đến từ thành phố cổ tích Brașov ở Transylvania. Từ ban công nhà mình, ông có thể nhìn thấy những ngôi nhà mái đỏ, nhà thờ Gothic và mùa thay đổi trên đỉnh núi Tampa. Trên TikTok, ông là Bogpr, người “quản lý tặng thưởng” lớn nhất của nền tảng tại Romania.

Peschir đặc biệt thích thưởng tiền cho các streamer. Nếu bạn phát trực tiếp trên TikTok và làm những việc thu hút sự chú ý của ông — như nhảy xuống kênh đào hoặc thực hiện cú nhào lộn — ông có thể sẽ xem và gửi những món quà hoạt hình bay qua màn hình. Giá trị của những món quà này từ vài xu đến vài trăm đô la, người nhận có thể đổi lấy tiền mặt. Trong quy mô này, quà tặng kỹ thuật số đã không còn xa lạ với những lượt thích từ người lạ.

Peschir liên tục tặng thưởng, số người theo dõi cũng gần 200.000. Việc tiêu tiền liên tục giúp ông mở khóa các món quà đẹp mắt và đắt tiền hơn: như đại bàng sấm sét ảo, phượng hoàng lửa. Vào mùa thu 2024, ông đã đạt cấp độ cao nhất trên TikTok, đứng trong top 50 người tặng thưởng hàng đầu, giữ vị trí trong số những người dùng tặng thưởng hàng đầu châu Âu. Ông còn nhận được đặc quyền hiếm có: gửi những con ngựa bay hoạt hình cho các streamer ông ủng hộ. Đây là một danh tiếng đặc biệt, nhưng các công tố viên Romania cho biết, sức ảnh hưởng này rất mạnh mẽ. Họ đã bắt giữ Peschir, cáo buộc ông lợi dụng tiền bạc và danh tiếng để giúp một ứng viên cực hữu lập trường độc lập thắng trong vòng đầu cuộc bầu cử tổng thống Romania năm 2024.

Ứng viên này, Călin Georgescu, gần như đã lội ngược dòng trong một đêm. Ba tuần trước bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy ông chỉ có 1% ủng hộ, thậm chí không đủ điều kiện tham gia tranh luận trên truyền hình quốc gia. Nhưng trong vòng đầu, ông đã giành được 22,9% phiếu, vượt xa 12 đối thủ còn lại. Trong vòng ba ngày, Hội đồng Quốc phòng cao nhất Romania tuyên bố cuộc bầu cử bị can thiệp từ bên ngoài. Các tài liệu tình báo bị giải mã cho thấy có sự can thiệp của “các tác nhân nhà nước”. Đức và Mỹ đều chỉ rõ quốc gia này chính là Nga.

Toàn bộ hoạt động này diễn ra trực tuyến, chủ yếu qua TikTok. Hàng chục nghìn tài khoản giả mạo tạo ra ảo tưởng về sự phổ biến của Georgescu, đẩy ông lên dòng tin của mọi người. Theo một báo cáo của chính phủ Pháp, hashtag #calingeorgescu đã được xem 73,2 triệu lần trong vòng bảy ngày — điều chưa từng có đối với một quốc gia có 19 triệu dân, trong đó khoảng 9 triệu người dùng TikTok. Các công tố viên cho biết, Peschir cũng tham gia: ông chuyển hướng các lượt tặng thưởng để quảng bá các nội dung về Georgescu, thích và bình luận các bài viết ủng hộ ứng viên này. Trong tin nhắn gửi cho người quen, ông viết: “Tôi đang cố gắng hết sức để tăng độ nổi tiếng cho ông ấy.”

Călin Georgescu, hai ngày sau khi thắng trong vòng đầu bầu cử tổng thống Romania, thì kết quả bị tuyên bố vô hiệu, còn 10 ngày nữa. Ảnh: Andrei Pungovschi / Getty Images

Các công tố viên nghi ngờ rằng các hoạt động này rất quan trọng đối với kế hoạch hỗ trợ Georgescu của Nga, thậm chí có thể là hành động phối hợp. Họ cho rằng vai trò của Peschir trong việc nâng cao tỷ lệ ủng hộ Georgescu là “quyết định”. Sau khi Georgescu bị loại khỏi cuộc đua, Tổng thống Romania Nicușor Dan đã công khai chỉ trích Peschir. Tuy nhiên, đến nay, ông vẫn chưa bị truy tố chính thức. Peschir khẳng định các cáo buộc của chính phủ là vô căn cứ: ông chỉ thích thưởng tiền cho các influencer TikTok mà ông ủng hộ, và ông là fan của Georgescu.

Đối với Romania, một quốc gia từng chịu chế độ độc tài thân Liên Xô từ 1944 đến 1989, cáo buộc Kremlin thao túng bầu cử đặc biệt nhạy cảm. Phản ứng của chính quyền Romania trong các vụ việc tương tự là rất hiếm. Tháng 12 năm 2024, Tòa án Hiến pháp Romania tuyên bố kết quả bầu cử vô hiệu, lý do là vi phạm luật bầu cử: thứ nhất, “sử dụng không minh bạch” công nghệ số và trí tuệ nhân tạo; thứ hai, nguồn tài chính của chiến dịch Georgescu không được khai báo. Tòa án tuyên bố sẽ tổ chức bầu cử lại vào tháng 5 năm 2025, và cấm Georgescu tham gia tranh cử.

Tháng 3 năm 2025, cảnh sát bắt giữ Peschir gây chấn động. Ông đội mũ, khẩu trang và kính râm, bước vào trụ sở cảnh sát ở Bucharest, rồi miễn cưỡng tháo khẩu trang để lộ mái tóc gọn gàng và khuôn mặt góc cạnh. Các công tố viên cáo buộc ông tội “đưa hối lộ cử tri bằng phương tiện điện tử” và đề nghị tạm giam ông trong quá trình điều tra. Khoảng một tháng sau, ông được thả. Kể từ đó, một drone cảnh sát đã quẩn quanh ban công nhà ông suốt nhiều tháng, và mọi chiếc laptop mới mua đều bị cảnh sát thu giữ.

Các công tố viên cho biết, trong vòng 10 tháng trước bầu cử, Peschir đã chi gần 900.000 USD để tặng quà trên TikTok cho hơn 250 influencer Romania. Trong 31 ngày cuối cùng, ông gửi quà trị giá 381.000 USD cho các tài khoản ủng hộ Georgescu. Chính phủ cho rằng đây là các khoản quyên góp trái phép chưa khai báo.

Peschir mạnh mẽ phủ nhận mình có tội. “Chính phủ không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào,” ông nói trong email gửi tạp chí Bloomberg Businessweek, “đây hoàn toàn là câu chuyện bịa đặt, chỉ để lý do hủy bỏ cuộc bầu cử.” Ông phủ nhận bị Moscow chỉ đạo, nói rằng “ngoài Chúa ra, không ai có thể chỉ huy tôi, và tôi đã nhiều năm không nhận tiền từ ai.”

Cảnh sát cho biết vụ việc vẫn đang được điều tra. Businessweek đã xem các báo cáo của cơ quan tình báo Romania, cùng với hàng trăm trang tin nhắn của Peschir, và đã trao đổi thư từ với ông. Những tin nhắn này như một cửa sổ, hé mở thế giới kỳ quặc của việc vận động tranh cử qua mạng xã hội. Người đàn ông khép kín này bất ngờ trở thành biểu tượng của một trong những chiến dịch can thiệp bầu cử Nga thành công nhất thế kỷ 21.

Bogpr ít nhất đã hoạt động trên TikTok từ năm 2023, nhưng thực sự nổi tiếng từ tháng 3 năm 2024 — 8 tháng trước bầu cử. Thời điểm đó, ông gửi quà trị giá hàng chục nghìn USD cho ca sĩ Nicolae Guță của Romania. Theo lời Peschir, ông đã được gọi là “Vua TikTok” trong nước.

Mô hình kinh tế của TikTok xoay quanh việc mua tiền ảo trong nền tảng. Ở Romania, một đồng tiền ảo có giá hơn 1 cent Mỹ. Peschir có thể dùng 1 đồng để mua một bông hồng ảo, 30.000 đồng để mua một con sư tử, 44.999 đồng để mua một “vũ trụ” (chưa rõ ông có từng mua quà ngựa bay trị giá 42.999 đồng hay không). Người nhận quà có thể đổi chúng thành kim cương ảo rồi quy đổi thành tiền thật — khoảng một nửa số tiền người tặng bỏ ra, nửa còn lại là hoa hồng cho TikTok (công ty từ chối tiết lộ tỷ lệ phần trăm chính xác).

Trong vài tháng đầu, các khoản thưởng của Peschir cho streamer dường như không liên quan gì đến cuộc bầu cử. Ông thường phản hồi các yêu cầu quyên góp, như cha mẹ của trẻ mắc bệnh hiểm nghèo; thưởng cho các nữ streamer trẻ không nói lời nào, chỉ nhép miệng; hoặc tặng quà cho những người chỉ quay cảnh lái xe, chặt củi.

" Tôi sẽ phát trực tiếp, mặc váy, đóng vai NPC — nhân vật không phải người chơi trong game — để thu hút chú ý của họ," rapper người Romani Gheorghe-Daniel Alexe (biệt danh Bahoi) nói. Các công tố viên cho biết, ông nhận được quà trị giá 2.400 USD từ Peschir. Alexe nói, người khác cũng tặng quà, nhưng Peschir là “một cấp độ hoàn toàn khác.”

Ít ai biết tên thật và diện mạo của Peschir trên TikTok. Alexe nhớ lại, ông ít khi tiết lộ về bản thân, chỉ nói rằng ông tin Chúa và xem việc gửi tiền là niềm vui lớn nhất. “Ông ấy nói, ‘Tôi có quá nhiều tiền, chẳng có gì làm cảm động tôi, vì không có thứ gì đủ để kích thích tôi,’” Alexe kể lại, “chỉ có cho đi mới làm tôi cảm thấy kích thích.”

Thế hệ của Peschir lớn lên trong thời kỳ chuyển đổi xã hội dữ dội. Năm 1989, chế độ Ceausescu sụp đổ cùng với bức màn sắt, chấm dứt chế độ độc tài cộng sản sau chiến tranh thế giới thứ hai. Romania mở cửa ra phương Tây, gia nhập NATO năm 2004, Liên minh châu Âu năm 2007. Trong nhiều năm sau đó, nền kinh tế Romania bứt phá, từ một quốc gia nổi tiếng về trẻ mồ côi, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Âu sau Ba Lan. Hiện nay, Bucharest và nhiều thủ đô châu Âu khác có nghệ sĩ đường phố, quán cà phê boutique và không gian làm việc chung. Nhưng vẫn còn nhiều người Romania bị bỏ lại phía sau. Theo thống kê của EU, gần 30% dân số đối mặt với nguy cơ nghèo đói hoặc bị loại trừ xã hội, xếp thứ hai trong EU.

Các nhóm cực hữu của Romania đã xuất hiện trên mạng từ đầu thập niên 2010. Oana Popescu-Zamfir, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu GlobalFocus ở Bucharest, nói rằng các nhóm này gồm các fan bóng đá cực đoan, người yêu hip-hop, các hoạt động phản LGBTQ và những người ủng hộ thống nhất Rumani. Họ dần dần tập hợp dưới một đảng mới tên “Liên minh Rumani” (AUR) — chủ nghĩa dân tộc, hoài cổ, bị các nhà phê bình lo ngại mang màu sắc độc tài, chủ trương ôm lấy truyền thống và Kitô giáo.

Georgescu từng là thành viên của AUR, theo đuổi quan điểm tương tự, có thêm đặc điểm cá nhân. Ông gọi Ukraine là “quốc gia hư cấu,” gọi các tổ chức cực hữu đã giết người Do Thái và đối lập chính trị trong những năm trước chiến tranh thế giới thứ hai là “anh hùng,” nói rằng ông “dùng một mục tiêu, một niềm tin, lòng yêu nước và sự đoàn kết thuần khiết của người Rumani để tập hợp hàng vạn người.” Ông còn dự đoán con người trong tương lai sẽ giao tiếp bằng sóng não, từng tuyên bố đã gặp người ngoài hành tinh. (Georgescu chưa phản hồi yêu cầu bình luận của chúng tôi.)

Trong giới chính trị chính thống, Georgescu bị xem là người lập dị. Nhưng trên TikTok, hình ảnh của ông hoàn toàn khác. Trong một video, ông bơi trong hồ đóng băng, khoe vai săn chắc; trong video khác, ông cưỡi ngựa trắng mặc áo thêu truyền thống. Ông tự xưng là “con trai của nông dân” và “linh hồn dân tộc,” tuyên bố các lãnh đạo hiện tại của Romania tham nhũng, bán đất nước cho các công ty nước ngoài. Ông nói mình là hy vọng cuối cùng của đất nước chống lại các thế lực toàn cầu muốn phá hủy Kitô giáo và bản sắc đặc trưng của Romania. Hệ tư tưởng của Georgescu thường được gọi chung là “chủ quyền,” đối lập giữa người bình thường và giới tinh hoa, giữa quốc gia dân tộc và EU NATO, giữa truyền thống và tiến bộ.

Những lời này đã ảnh hưởng sâu sắc đến Peschir. Trong tin nhắn, ông viết: “Tôi nghĩ người này là do Chúa gửi đến. Giờ đây, chúng ta có cơ hội rồi.”

Chắc chắn, vài tuần trước cuộc bầu cử tổng thống Romania tháng 11 năm 2024, những chuyện kỳ lạ liên tiếp xảy ra. Mật khẩu của nhân viên cơ quan bầu cử Romania bị rò rỉ, xuất hiện trên diễn đàn hacker của Nga. Báo cáo tình báo Romania cho thấy hơn 85.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào hạ tầng bầu cử, dường như xuất phát từ 33 quốc gia, nhưng báo cáo cho biết, rất có thể đó là các IP giả mạo.

Rõ ràng, có một hoặc nhiều thế lực mạnh cố gắng lật đổ cuộc bầu cử Romania, đồng thời che giấu dấu vết.

Theo Mediapart, báo chí Pháp, các cơ quan tình báo Romania đã bí mật thông báo cho đồng nghiệp Pháp rằng họ tin rằng các cuộc tấn công này do Nga phối hợp. Báo cáo cho biết, Romania đã truy nguồn một trong các cuộc tấn công này đến nhóm hacker APT29 của Cục Tình báo Ngoại giao Nga (SVR), còn gọi là “Gấu Thoải mái.”

Tháng 10 năm 2025, Tổng thống Dan cuối cùng đã công khai xác nhận rằng chính phủ đã truy nguồn tất cả các hoạt động can thiệp, bao gồm việc tạo dựng hình ảnh quá mức của Georgescu trên mạng xã hội, đều xuất phát từ Nga. Ngày 2 tháng 10, ông trình bày kết quả điều tra trung kỳ của Romania tại Copenhagen, gửi đến các lãnh đạo châu Âu.

Tổng thống nói rằng, hoạt động của Nga bắt đầu từ năm 2019, khi một công ty Nga bắt đầu xây dựng hình ảnh xã hội của người Romania. Vài năm sau, hàng loạt nhóm Facebook của Romania xuất hiện đột ngột, chủ đề về y học thay thế, tôn giáo, công thức nấu ăn, với tên gọi như “Chỉ có Thượng đế chân chính” hay “Vẻ đẹp Romania.” Dan nói rằng, các nhóm này dường như vô hại, nhưng mục đích là thử nghiệm các chiến thuật dư luận khác nhau đối với các nhóm người Romania.

Các cuộc điều tra của Romania cho thấy, các nhà tiếp thị kỹ thuật số của Nga cuối cùng đã tập trung vào bốn chủ đề chính: “Người Romania rất thích các câu chuyện về danh tính, hoài cổ, thuyết âm mưu, tôn giáo và y học thay thế,” Tổng trưởng Tư pháp Romania, Alex Florenta, nói tại cuộc họp báo hai tuần trước chuyến thăm Copenhagen của Dan.

Ví dụ, nhiều nhóm xuất hiện các nhân vật dường như do AI tạo ra, tuyên bố không xấu hổ vì sống ở vùng quê; hoặc những người Romania chân chất, thường mất người thân, nhưng vẫn tổ chức sinh nhật.

Khi cuộc bầu cử năm 2024 đến gần, nhiều nhóm này ngoài các nội dung về công thức nấu ăn, câu nói truyền cảm hứng và câu chuyện cảm động về người bình thường, bắt đầu đăng tải các nội dung ủng hộ Georgescu. Đồng thời, hàng loạt video và hình ảnh xuất hiện tràn lan trên TikTok. Romania cho biết, một trong các nguồn chính là nhóm Telegram Propagatorcg, quản lý tập trung các tài liệu tuyên truyền về Georgescu, phân phát cho tình nguyện viên, hướng dẫn họ sử dụng thẻ hashtag, chỉnh sửa video, hình ảnh, meme để thuật toán TikTok xem đó là nội dung gốc.

Sau đó, khi hàng trăm influencer đăng tải nội dung liên quan đến Georgescu, phần thứ ba của chiến dịch bắt đầu: các tài khoản robot. Hai tuần trước ngày bỏ phiếu, 25.000 tài khoản TikTok trước đó gần như im lặng đột nhiên hoạt động tích cực, bắt đầu tương tác mạnh mẽ với các nội dung ủng hộ Georgescu. Phó chủ tịch Ủy ban Truyền thông Romania, Pavel Popescu, nói rằng các tài khoản này có địa chỉ IP riêng, mô phỏng thiết bị di động liên tục thay đổi vị trí, giống hệt điện thoại thật. Điều này khiến chúng khó bị phát hiện là robot, và làm cho dữ liệu tương tác của Georgescu trên TikTok trông rất chân thực.

" Ai cũng có thể mua 2.500 tài khoản robot để tự thích, không khác gì nhau," Popescu nói, “nhưng khi bạn có 2.500 tài khoản hoạt động, đi đâu cũng theo, và khi phát trực tiếp, lập tức có hàng chục, hàng trăm người vào xem, thì khác hẳn.”

Thông thường, một tài khoản có 10.000 người theo dõi khi phát trực tiếp chỉ có khoảng 500 người xem cùng lúc. Nhưng lượt xem của Georgescu vượt xa mức đó. " Rất nhanh, Georgescu xuất hiện trong dòng tin của mọi người, rồi bùng nổ như quả bóng tuyết," Popescu nói. Chỉ sau khi các robot xuất hiện, Georgescu trở thành xu hướng thứ chín toàn cầu trên TikTok.

Khi Peschir bị bắt, các công tố viên cáo buộc ông hỗ trợ Georgescu theo hai giai đoạn: vài tháng đầu, ông tích lũy sự nổi tiếng và người theo dõi qua các lượt tặng thưởng; gần đến vòng đầu, ông bắt đầu thích và chia sẻ các video, meme của Georgescu. Với danh tiếng và lượng người theo dõi của Peschir, các nội dung này tự nhiên lan rộng. Khi Bogpr vào phòng livestream, người xem như gặp thần tượng. Khi ông gửi quà lớn như sư tử, vũ trụ, ID của ông sẽ xuất hiện hoạt hình trên màn hình, streamer thường xuyên dừng phát để cảm ơn. Tiếng tăm hào phóng của ông lan rộng, nhiều người chủ động liên hệ, nói rằng họ ủng hộ Georgescu.

“Bạn có thể gửi tôi tiền không? Tôi sẵn sàng làm mọi thứ,” một tuần trước bầu cử, TikTok-er vừa ra tù Cristian Gunie nhắn tin cho Peschir, “Tôi có thể phát tờ rơi của Georgescu trên đường, từ sáng đến tối.”

“Chào, nếu bạn livestream làm vậy, tôi sẽ ủng hộ bạn trong livestream,” Peschir trả lời. Ông chỉ gửi cho Gunie một món quà: một chiếc máy bay trị giá 48,88 USD.

Trong nhiều cuộc trò chuyện tin nhắn với các influencer mà ông tài trợ, rõ ràng có sự lệch lạc: các influencer nói thẳng thừng, như thể việc nhận tiền để giúp Georgescu thắng là chuyện đương nhiên; còn Peschir thì rất cẩn trọng.

Bogdan Peșchir — người có hơn 200.000 người theo dõi trên TikTok gọi là Bogpr — được hộ tống đến trụ sở Tổng công tố Bucharest. Ảnh: Cristian Nistor / Tạp chí Quốc gia Romania

Tên thật là Costel Niculae, 14 tuổi, từng phạm tội giết người, ngồi tù 22 năm. Tài khoản TikTok của Niculae đăng các câu chuyện trong tù, hát và chia sẻ cảm nghĩ về cuộc đời đầy thô tục.

Sáu ngày trước bầu cử, Niculae nhắn tin cho Peschir, nói rằng đã nhiều ngày không nhận được tin nhắn của ông. “Bạn không định đưa tôi đi bầu chứ?” ông viết, “Tôi có thể tập hợp nhiều người trong cộng đồng của tôi, còn có video chứng minh.”

“Tôi không ‘đưa’ ai đi làm gì cả,” Peschir trả lời, “Tôi chỉ nói cho mọi người biết những điều tôi nghĩ là tốt cho đất nước. Tôi không trả tiền thuê người làm việc.”

Niculae bối rối: “Tôi không hiểu. Tại sao bạn lại bỏ rơi tôi? Tôi làm gì sai rồi?”

“Tôi không bỏ rơi bạn,” Peschir đáp, “làm những gì bạn nghĩ là đúng đi.” Sau nhiều lần trao đổi, ông nhấn mạnh: “Không có kế hoạch trả tiền gì cả.” Tổng cộng, ông đã gửi quà trị giá 4.207,37 USD cho Niculae.

Nếu các tin nhắn của Peschir nghe có vẻ như đã xem luật bầu cử, thì đúng vậy, vì ông đã thực sự tra cứu: cảnh sát phát hiện các tìm kiếm trong máy tính của ông, gồm “hối lộ bầu cử” và luật tài chính bầu cử Romania số 334/2006. Ở Romania, việc mua phiếu bầu bằng tiền, hoặc ứng viên nhận tài trợ chưa khai báo đều là phạm pháp. Các công tố viên cho rằng, dù không nói rõ, nhưng các mối quan hệ trao đổi này đều mang tính ngầm hiểu.

Peschir từ chối bàn về các tin nhắn này, nói rằng có thể liên quan đến phiên tòa sắp tới, không tiện thảo luận. Nhưng ông khẳng định mình thật lòng thích Georgescu, mong ông thắng, và việc tra cứu luật bầu cử là để tránh phạm pháp. “Các cáo buộc này giống như trong tiểu thuyết của Orwell — nhà nước cảnh sát, dù có bằng chứng rõ ràng chống lại, vẫn buộc tội bạn về ‘tội tư tưởng’,” ông viết trong email, “cực kỳ phi lý.”

Các cuộc điều tra xuyên biên giới có thể mất nhiều năm, và các công tố viên Romania nổi tiếng về giữ bí mật. Điều này có thể giải thích vì sao các quan chức hiếm khi công khai, chỉ thỉnh thoảng ám chỉ rằng lời giải thích của Peschir về việc tiêu tiền vào TikTok thật khó tin. (Theo Popescu, quan chức quản lý viễn thông, “Ai lại bỏ ra 1 triệu USD để ủng hộ một người xuất hiện từ hư không?”) Trong hồ sơ, các công tố viên cho biết, Peschir cố tình tránh thể hiện việc hỗ trợ Georgescu bằng tiền và quyền lực, chính điều này chứng tỏ ông đang làm như vậy. Họ nói rằng, các khoản thưởng của ông trên TikTok trước khi bắt giữ, hơn nửa triệu USD, đều nằm trong kế hoạch: ông đang cố kéo người vào mạng lưới của mình, tạo ra “sự phụ thuộc” để tận dụng trong chiến dịch tranh cử, theo các tài liệu tòa án gọi là “tạo ra sự phụ thuộc và lợi dụng trong thời gian tranh cử.”

Peschir nói rằng, các khoản thưởng không liên quan gì đến chính trị, chỉ thể hiện ông có sở thích đa dạng trên TikTok. Luật sư của ông, Cristian Sirbu, nói rằng, thân chủ của ông không chỉ gửi tiền cho các supporter của Georgescu, mà còn gửi quà cho supporter của đối thủ. Sirbu nhấn mạnh, Peschir đã rõ ràng nói với người khác rằng, ông không làm vì mục đích chính trị.

“Nhưng thẩm phán thì không nghe,” Sirbu kể lại, “một thẩm phán trong phiên xử tháng 3 năm ngoái nói rằng, dù (Peschir) có bảo người khác đừng làm theo, thì trong tiềm thức vẫn có sự gợi ý để họ làm theo. Cần phải đi khám tâm thần. Tôi bắt đầu tự hỏi, có nên đi khám bệnh tâm thần không.”

Chính phủ còn nói rằng, sau khi bắt giữ, trong tài khoản tiền điện tử của Peschir có khoảng 7 triệu USD, “không phù hợp với mức sống của ông dựa trên hoạt động kinh doanh của mình.” Đây là cách họ gần như cáo buộc ông có thu nhập ngoài sổ sách, hoặc số tiền thưởng TikTok không phải là tiền của chính ông.

Nhưng hiện tại, các cáo buộc chưa đề cập đến nguồn gốc số tiền này. Đến năm 2023, ông đã làm việc gần mười năm tại một công ty ATM Bitcoin tên là BitXatm. Sau đó, ông tự nhận là nhà giao dịch tiền điện tử toàn thời gian. “Phần lớn khoản đầu tư của tôi đều thực hiện trên các nền tảng phi tập trung công khai, ai có kiến thức về blockchain đều có thể dễ dàng xác minh,” ông nói.

Vụ án của Peschir là một phần trong cuộc điều tra lớn hơn về hậu thuẫn Georgescu. Kể từ khi Georgescu thắng vòng đầu rồi bị loại, ông luôn bị theo dõi chặt chẽ. Ông bị cáo buộc ca ngợi “Phong trào Legion” (cấm theo luật Romania), và sau khi kết quả bị hủy bỏ, bị cáo buộc âm mưu lật đổ chính phủ. Tháng 10 năm 2025, Tổng công tố Romania xác nhận đã nhờ ít nhất ba quốc gia nước ngoài giúp điều tra nguồn tài chính chiến dịch của Georgescu.

Tổng thống Romania Dan năm ngoái thừa nhận rằng, chính phủ vẫn gặp khó khăn trong việc kết án Peschir. “Chúng tôi biết cách thức thao túng mạng xã hội,” ông nói, “Chúng tôi biết rằng, một số manh mối — dù là các tài khoản giả hay các công ty quảng cáo trả phí — đều có dấu hiệu chỉ về Nga. Nhưng chúng tôi chưa rõ ai đã thiết kế toàn bộ chiến lược này. Và chúng tôi còn biết rất ít về dòng tiền… liên quan đến Bogdan Peschir.”

Đã gần một năm kể từ khi Peschir bị bắt. Một nguồn tin cảnh sát nói với Businessweek rằng, vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra. Ông đã trở về nhà, có thể đi lại tự do, và đã có chiếc laptop mới thay thế cho những chiếc bị thu giữ. Ông nói đang cố gắng lấy lại tiền qua các giao dịch tiền điện tử. Ông mô tả mình là người làm việc chăm chỉ, hướng nội, “sống cuộc đời rất bình yên, yên tĩnh,” phần lớn thời gian ở trong văn phòng. “Khoảng thời gian rảnh duy nhất của tôi là đi nhà thờ, chăm sóc thú cưng, đọc sách hoặc lái xe đêm để thư giãn.” Ông nói, việc thưởng tiền trên TikTok chỉ là một cách giải tỏa căng thẳng khác.

Tháng 12 năm 2024, chính phủ Romania đã gửi TikTok lên Ủy ban châu Âu để điều tra xem nền tảng này có thực hiện đủ nghĩa vụ ngăn chặn bị thao túng hay không. Kết quả điều tra đến nay vẫn chưa công bố.

TikTok thừa nhận có ý định thao túng bầu cử, nhưng không đồng tình với mô tả của chính quyền Romania về các hoạt động này. Trong email gửi Businessweek, người phát ngôn TikTok cho biết, trong tháng 11 và 12 năm 2024, công ty đã loại bỏ nhiều mạng lưới thao túng liên quan đến Romania, không chỉ ủng hộ Georgescu. “Với phạm vi các ứng viên được hỗ trợ rộng rãi, việc khẳng định rằng Călin Georgescu là người hưởng lợi duy nhất từ hoạt động không thật của TikTok là không chính xác, và cũng không thể đo lường được lợi ích tương đối của các ứng viên khác,” người này nói.

Nhưng Tổng thống Dan lại nhấn mạnh đối thủ duy nhất của ông. “Chúng tôi đang đối mặt với các chiến dịch thông tin của Nga chống lại các quốc gia châu Âu,” ông nói tháng 10, gọi hành động của Nga nhằm lật đổ cuộc bầu cử Romania là chiến tranh hỗn hợp.

Thuật ngữ này chỉ các hành động thù địch gián tiếp giữa các quốc gia, không dùng vũ lực trực tiếp, nhằm phá hoại nội bộ mục tiêu. Các chính phủ phương Tây thường đổ lỗi cho Nga về chiến lược này, cáo buộc Nga can thiệp bầu cử, phá hoại hạ tầng, hỗ trợ đảo chính. Nga luôn phủ nhận mọi liên quan.

Theo các nhà ủng hộ chính phủ, những gì khó chứng minh nhất lại thường là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy các âm mưu đã che giấu rất khéo. Trong khi đó, những người hoài nghi lại cho rằng, tất cả chỉ là thuyết âm mưu.

Quyết định hủy bỏ cuộc bầu cử chưa từng có khiến nhiều người Romania bất bình. Ứng viên thứ hai, Elena Lasconi, người từng được kỳ vọng sẽ đối đầu Georgescu, nói rằng, việc hủy bỏ bầu cử “đập vỡ cốt lõi của dân chủ — lá phiếu.” Tháng 1 năm 2025, hàng chục nghìn người biểu tình ở Bucharest, mang theo quan tài có ghi chữ “Dân chủ.”

Lúc đó, quyết định loại Georgescu khỏi cuộc đua dường như phản tác dụng. Một ứng viên chủ quyền khác, George Simion, tuyên bố tranh cử. Giống Georgescu, ông hoài nghi EU và viện trợ của Mỹ cho Ukraine, cũng nói Nga không đe dọa NATO. Georgescu công khai ủng hộ ông.

Hai tháng sau chiến thắng ngắn ngủi của ứng viên này trong cuộc bầu cử, ngày hôm đó, khi cảnh sát đưa ông đi hỏi, các supporter tụ tập bên ngoài. Ảnh: Alex Nicodim / Anadolu Agency

Trong vòng đầu của cuộc bầu cử lại tháng 5 năm 2025, Simion giành 41% phiếu, vượt xa Georgescu với 23%. Đối thủ của ông là Dan, một nhà toán học, nhà hoạt động, từng là thị trưởng Bucharest từ năm 2020. Các hãng truyền thông quốc tế dự đoán Simion sẽ thắng. Ngày 7 tháng 5, Reuters đưa tiêu đề: “Lãnh đạo cực hữu Romania, Simion, dẫn đầu trong cuộc đua tranh cử.” Đồng tiền Romania, leu, giảm xuống mức thấp kỷ lục so với euro, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về chính sách kinh tế của Simion.

Trên TikTok, Simion có 1,3 triệu người theo dõi, trong khi Dan chỉ có 350.000. Simion đăng video tự quay mình cùng công nhân, trong nhà thờ; Dan đăng video về cuộc sống đô thị ở Bucharest, đi ăn, chia sẻ việc nhà cùng người yêu. Simion nói về việc khôi phục danh dự và công lý cho người Romania; Dan giải thích các bài toán, cách cân đối ngân sách. Simion muốn đưa người Romania vào một phong trào lịch sử vĩ đại; Dan nói về pháp quyền và tự do.

Trong khi TikTok vẫn đang bị điều tra bởi EU, các hoạt động đáng ngờ trong vòng tranh cử rõ ràng đã được xử lý tích cực hơn. Mircea Toma, thư ký của Ủy ban Truyền hình Romania, nói rằng TikTok đã tăng gấp đôi số nhân viên kiểm duyệt tiếng Romania, hợp tác chặt chẽ hơn với cơ quan quản lý. “Chúng tôi chỉ cần gắn dấu, vài phút sau là nội dung bị xóa,” Toma nói, “trước đây, không ai làm vậy.”

Ngày 18 tháng 5, ngày bỏ phiếu, người Romania lại mang đến bất ngờ. Dan thắng với 53,6% so với 46,4%. Sau khi kết quả được công bố lúc 9 giờ tối, nhiều người tụ tập bên ngoài trụ sở chiến dịch của Dan gần công viên Cișmigiu, Bucharest. Tỷ lệ đi bỏ phiếu đạt kỷ lục 65%, trong khi vòng đầu bị hủy bỏ chỉ có 53%. Đám đông hô vang “Châu Âu, châu Âu” và “Đả đảo phát xít,” nhiều người giương cờ EU.

Ứng viên do Nga ủng hộ thua cuộc, nhưng tư tưởng kiểu Georgescu rõ ràng vẫn còn tồn tại. Nhà báo Romania Victor Ilie nói: “Xã hội chúng ta ngày càng chia rẽ sâu sắc hơn bao giờ hết.” Ông nói thêm, “Vì chúng ta hủy bỏ rồi lại bầu lại, tất cả những người bỏ phiếu cho Simion và Georgescu đều không coi Nicușor Dan là tổng thống hợp pháp. Trong khi đó, những người bỏ phiếu cho Dan vì cực hữu không thắng lại vui mừng, theo một cách cực đoan, và tôn sùng ông ấy. Hai nhóm này đã không còn giao tiếp nữa.”

Tất nhiên, những người tin rằng Georgescu mới là nạn nhân thực sự của can thiệp bầu cử, chính là Bogdan Peschir. “Lý do Romania phải hủy bỏ cuộc bầu cử là vì ‘những người sai trái’ đã thắng — đối với giới chính trị, đó là sai lầm,” ông nói.

Khi được hỏi tại sao nghĩ Georgescu có thể nổi tiếng như vậy, Peschir nói, đơn giản là vì ông ấy có sức hút. “Tôi nghĩ chỉ vì mọi người đồng cảm với lý tưởng của ông ấy,” ông nói, “xã hội Romania đang khao khát thay đổi, và mọi người xem ông ấy như người ngoài cuộc. Ông ấy rất giỏi chạm đến những vấn đề thực sự đau đớn của Romania.”

Trong một nghĩa nào đó, điều này rõ ràng. Các tài khoản giả mạo phát động chiến dịch truyền thông virus, giúp Georgescu có lợi thế lớn ban đầu, chiếm lĩnh điện thoại của người dân. Và khi đã tiếp cận được khán giả, nhiều người thực sự bị thuyết phục. Chiến dịch tranh cử giả cuối cùng trở thành ý kiến dân chúng thật sự.