#夏日创作营 Một bài viết giúp bạn hiểu rõ vì sao vàng, dầu và USD cùng tăng

Những ngày này, trên bình diện vĩ mô lại xuất hiện một hiện tượng hiếm: vàng, dầu và USD đều cùng tăng. Cần biết rằng, trong phần lớn thời gian từ đầu tháng 3 đến nay sau cuộc xung đột Mỹ–Iran, dầu và vàng gần như chỉ là quan hệ kiểu “bập bênh”.
Logic là: địa chính trị bùng nổ chiến tranh, eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu tăng, lạm phát tăng, còn vàng thì giảm.
Nhưng hai ngày nay, xung đột Mỹ–Iran lại căng thẳng. Mỹ liên tiếp trong 12 ngày tiến hành không kích vào Iran, khiến giá dầu lập tức vọt lên trên 90 USD. Về lý thuyết, vàng phải giảm mới đúng. Nhưng kỳ lạ là, trong khi dầu tăng, lần này vàng lại đi cùng chiều với dầu. Điều này khiến nhiều người có cảm giác rằng “tính chất trú ẩn của vàng lại quay trở lại”. Vậy rốt cuộc, mọi thứ có thật sự trở lại hết không?
Trước hết nói câu trả lời: đợt vàng tăng đi cùng này, đúng là để phòng tránh rủi ro. Nhưng loại rủi ro mà vàng tránh không phải là rủi ro của hiểm họa địa chính trị—mà là rủi ro nợ nần. Nó phản ánh nỗi lo hiện tại của toàn cầu về khủng hoảng tín dụng của các quốc gia có chủ quyền. Để nói rõ chuyện này, cần phải kéo “nợ Mỹ” vào để cùng phân tích.
Gần đây, giá nợ Mỹ liên tục đi xuống, còn lợi suất nợ Mỹ thì “phi nước đại”. Cần biết rằng, trên thị trường có một chỉ báo định lượng được xem là mức chuẩn để đánh giá rủi ro của nợ Mỹ. Ví dụ, nếu lợi suất trái phiếu nợ Mỹ kỳ hạn 30 năm vượt 5%. Hoặc lợi suất trái phiếu nợ Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt trên 4,5%. Khi đó thị trường sẽ cho rằng giá nợ Mỹ đang giảm quá nhiều, nếu tiếp tục coi như bình thường thì có thể phát sinh rủi ro thanh khoản. Nói đơn giản, hai mức chỉ báo trên giống như “tín hiệu cảnh báo”.
Còn bây giờ thì sao? Đèn cảnh báo gần như sắp phát nổ. Lợi suất nợ Mỹ kỳ hạn 30 năm vượt 5% đã không ngừng trong liên tục 12 ngày. Trong năm nay, có 27 phiên giao dịch mà lợi suất nợ Mỹ kỳ hạn 30 năm ở trên 5%. Cần biết rằng, đây là lần dài nhất trong gần 20 năm kể từ sau khủng hoảng tài chính năm 2007. Năm ngoái, cuộc chiến thương mại Mỹ–Trung và chiến tranh thuế quan diễn ra cực kỳ căng thẳng; lợi suất nợ Mỹ cũng tăng vọt. Nhưng năm ngoái, mỗi lần lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt hoặc gần đạt 4,5% thì Trump sẽ TACO. Nhưng năm nay, lợi suất nợ Mỹ lại tăng vọt như vậy, Trump vẫn không hề bị động, vẫn “tùy thời mà đánh”. Vậy là Trump không muốn sao?
Không phải. Chủ yếu là vì quyền chủ động trên chiến trường hiện không nằm trong tay Trump. Ông ấy muốn TACO, nhưng thực tế không có lực để TACO. Hiện nay, eo biển Hormuz chính là một ván “đánh nhau kiểu hèn nhát” hoàn toàn. Ai nhận thua trước thì ở bàn đàm phán phía sau phải nhượng bộ.
Vì vậy, hiện cả hai bên đều bận rộn xem ai ra đòn mạnh hơn. Hôm nay bạn nổ tàu của tôi, ngày mai tôi phá cầu của bạn. Hôm nay bạn phá cầu của tôi, ngày mai tôi đi đập trung tâm dữ liệu của bạn. Do đó, Trump không thể TACO được. Và điều này đồng nghĩa với việc nợ Mỹ phải tự “gồng” lấy mình. Nhưng điểm mấu chốt là, nợ Mỹ thật sự không thể chỉ dựa vào việc gồng. Một mặt, lượng phát hành trái phiếu vẫn đang tiếp tục tăng, chẳng hạn chính phủ Mỹ vẫn liên tục phát hành thêm nợ. Các công ty AI của Mỹ cũng không ngừng phát hành trái phiếu để huy động vốn. Nhưng mặt khác, “cái ao” tiền tệ có hạn, còn Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không chịu giảm lãi suất, khiến dòng tiền bị rút dần ra. Thế là mọi người bắt đầu lo ngại về tính bền vững của thị trường trái phiếu. Khủng hoảng tín dụng trái phiếu chính là đến theo cách đó.
Trước khủng hoảng tín dụng của nợ Mỹ, mọi người nghĩ xem có tài sản nào không bị gắn với uy tín tín dụng của bất kỳ quốc gia chủ quyền nào hay không. Quét một vòng thì chỉ còn vàng. Vì thế gần đây vàng mới tăng. Còn việc giá dầu tăng hiện tại thể hiện nỗi lo về năng lượng. Và vàng tăng là nỗi lo về khủng hoảng tín dụng. Chúng cùng tăng vì nhiều sự kiện vĩ mô trùng lúc và tạo ra hiệu ứng “cộng hưởng”.
Vậy có người hỏi: sau đó sẽ đi về đâu?
Khả năng cao là sẽ có sự phân hóa.
Bởi dù là USD nợ Mỹ hay dầu và vàng, biến động tăng/giảm của chúng cơ bản đều đi theo cùng một chuỗi logic: đánh nhau thì giá dầu cao, lạm phát tăng “phi nước đại”, kéo theo kỳ vọng tăng lãi suất, từ đó USD mạnh lên; USD mạnh lên làm lợi suất nợ Mỹ tăng; khủng hoảng tín dụng nợ Mỹ quá cao làm vàng tăng.
Nhưng chuyện đánh nhau lại đầy biến số. Cần biết Trump là không thể không đánh.
Một mặt, trong thỏa thuận ghi nhớ ngừng bắn trước đó không hề xác định rõ eo biển Hormuz thuộc quyền quản lý của ai, đó chính là điểm nóng của các cuộc đàm phán sau này. Hiện tại đánh thì sau này mới có quân bài mặc cả.
Mặt khác, nếu Mỹ không đánh mà dễ dàng thỏa hiệp thì sẽ làm suy giảm lợi ích chiến lược tổng thể và quyền lên tiếng của Mỹ ở Trung Đông. Kể cả phe diều hâu trong thị trường chứng khoán Mỹ cũng sẽ cho rằng Trump quá mềm yếu. Vì vậy, đánh có lẽ là cần phải đánh, nhưng sẽ không đánh quá dữ, thậm chí không đến mức phải đem cả sự nghiệp và sinh mạng của mình ra để đánh cược.
Không thể vì đánh nhau làm sụp nợ Mỹ, gây ra khủng hoảng tài chính mang tính hệ thống cho Mỹ, rồi cuối cùng “vì mất bò mà chẳng lo lại chuồng”.
Vậy làm sao để phán đoán khi nào họ sẽ đánh và khi nào họ sẽ không? Rất đơn giản: nhìn giá dầu. Khoảng 70 thì sẽ “gọi đánh”. Khoảng 100 thì sẽ TACO. Khi giá dầu thấp thì Trump cứ thỏa sức khai chiến. Nhưng khi giá dầu tăng cao, lạm phát bùng lên, vừa ảnh hưởng đến bầu cử giữa kỳ, đồng thời lợi suất nợ Mỹ tăng vọt cũng làm dấy lên nỗi lo rủi ro tài chính nội bộ.
Do đó, việc ngừng bắn để đàm phán có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Và một khi ngừng bắn, giá dầu sẽ giảm trở lại.
Vậy vàng cũng sẽ đi xuống theo chứ?
Trước hết là câu trả lời: ngắn hạn có thể, nhưng trung và dài hạn có thể sẽ không.
Cần biết rằng, từ khi nhậm chức, tân Chủ tịch Fed Kevin Walsh đã đạt được nhiều mục tiêu thông qua “tăng lãi suất bằng lời nói”:
Một là, trong ngắn hạn, ông ấy tạm thời kéo lợi suất nợ Mỹ lên, từ đó đẩy USD đi lên.
Hai là, ông ấy chèn ép bong bóng của thị trường chứng khoán Mỹ, gây ra quá trình giảm đòn bẩy trên toàn cầu đối với các thị trường cổ phiếu. Nhưng nếu ông ấy vẫn tỏ ra cứng rắn như vậy, thì hiệu ứng biên có thể sẽ giảm dần.
Vì vậy, tại cuộc họp chính sách tiền tệ của Fed vào cuối tháng, không loại trừ khả năng sẽ có thay đổi. Nếu thị trường nhận ra bất kỳ manh mối giảm lãi suất nào từ phát biểu của Kevin Walsh tại cuộc họp đó, thì chỉ số USD nhiều khả năng sẽ hạ, còn vàng lại dễ bật tăng trở lại. Nhưng nếu thực sự muốn vàng đi lên vững chắc hơn nữa, thì cần phải chờ thông tin Fed giảm lãi suất được thực thi rõ ràng. $XAUUSD ‌