Tại sao Iran luôn vừa thề thốt dữ dội, vừa nhường bước?

Hôm qua mới nói Mỹ quân đã tấn công 6 tàu dân sự, hôm nay lại phủ nhận có người mất tích. Nhiều người nói đây là thông tin chính thức của Iran hỗn loạn, não trái não phải đấu đá nhau, nội bộ chia rẽ dữ dội. Được rồi, tôi đổi một câu hỏi khác: Nếu Iran thực sự nội chiến đến mức không thể ra lệnh, làm sao có thể giữ chặt các mã nguồn hạt nhân dưới áp lực tối đa của Mỹ và Israel suốt hàng chục năm?
Bởi vì họ vốn dĩ không muốn thống nhất quan điểm. Nhưng ai quy định một quốc gia chỉ có thể có một tiếng nói đối ngoại? Vì không ai quy định, nên hai tiếng nói cùng tồn tại, điều gì mới là thứ họ tuân thủ? Là chiến lược, là phân công ngầm hiểu không cần nói ra. Nhiều người chỉ thấy Quân đoàn Cách mạng Hồi giáo kêu gọi phong tỏa eo biển Hormuz, rồi chính phủ lại nói sẵn sàng ngồi xuống đàm phán, cứ nghĩ họ đang làm phản nhau, nhưng chưa từng nghĩ rằng, có thể từ đầu đã là một kịch bản được thiết kế sẵn.
Giống như bạn đi công ty xin nghỉ việc, sếp đập bàn nói “Muốn đi thì đi nhanh đi, công ty không thiếu bạn”, HR quay lại kéo bạn nói “Cân nhắc lại đi, tăng lương 500 đồng”; giống như đi chợ mặc cả, bạn giả vờ muốn đi, sếp giả vờ giữ lại, thực ra cả hai đều đang thử thăm dò giới hạn.
Iran cũng vậy, mặt đỏ luôn là Quân đoàn Cách mạng, cầm súng và kế hoạch hạt nhân, tất cả các giới hạn không thể lùi đều do họ tuyên bố; mặt trắng luôn là chính phủ do dân bầu, phụ trách giao tiếp quốc tế, tất cả các chỗ đàm phán đều do họ giữ lại. Vụ tàu cá lần này là bài học điển hình: trước tiên dùng “Mỹ tấn công tàu dân sự” chiếm lĩnh dư luận, thể hiện cứng rắn trong nước; rồi dùng “không ai mất tích” để nhường bước cho Mỹ, tránh tình hình leo thang. Bạn nghĩ là hỗn loạn, tất cả đều là tính toán kỹ lưỡng; bạn nghĩ là nội chiến, tất cả đều là phối hợp ngầm hiểu.
Bạn nhìn thấy, luôn là những gì người khác muốn bạn thấy. Ngoại giao chưa bao giờ là vấn đề đúng sai trắng đen, mà là trò chơi tiến công hay phòng thủ. Điều đáng sợ nhất không phải đối thủ chơi trò, mà là bạn coi trò của đối thủ là sơ hở, rồi tự mãn nghĩ rằng đã nhìn thấu tất cả.