Sự thiên vị của người sống sót

Trong thống kê, có một khái niệm gọi là “sự thiên vị của người sống sót”, chỉ ra rằng các nhà nghiên cứu chỉ tập trung vào đặc điểm chung của “người sống sót”, trong khi bỏ qua thông tin về những “kẻ thất bại”.

Một ví dụ điển hình là trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà toán học Abraham Wald được giao nhiệm vụ nghiên cứu cách gia cố lớp giáp của máy bay ném bom Anh. Các máy bay trở về chủ yếu bị trúng đạn ở cánh và đuôi, nhưng Wald lại cho rằng nên gia cố buồng lái và bình nhiên liệu, vì những chiếc bị trúng đạn ở những vị trí này không thể bay trở về.

Cũng tương tự như vậy, các cuốn sách kể về bí quyết thành công của doanh nhân, việc mù quáng sao chép các lời khuyên trong sách không đồng nghĩa với việc có thể sao chép thành công. Thực ra, giá trị hơn là phân tích những sai lầm của các công ty phá sản.

Trong cộng đồng của chúng ta cũng vậy, mọi người thường chỉ chú ý đến những trường hợp thành công cực kỳ ít ỏi và gây ồn ào nhất. Ví dụ, ai đó kiếm được hàng triệu đô la từ dự án SHIB hoặc NFT, nhưng ít ai phân tích những vấn đề của các sàn giao dịch và quỹ phá sản: lừa đảo, giao dịch đòn bẩy cao, thiếu kiểm soát rủi ro.

Hãy rút ra bài học từ sai lầm của người khác, vì đôi khi sai lầm của chính mình lại quá đắt đỏ!