Bạn có biết điều gì đã thu hút sự chú ý của tôi gần đây không? Toàn bộ không gian dApp thú vị hơn nhiều so với mọi người nghĩ. Hầu hết mọi người vẫn nghĩ blockchain chỉ là để giao dịch tiền điện tử, nhưng các ứng dụng phi tập trung thực sự đang định hình lại cách chúng ta tương tác với ứng dụng một cách căn bản.

Điều đặc biệt về các dApp khiến chúng khác biệt so với tất cả những gì chúng ta quen thuộc. Thay vì một công ty đặt trên một máy chủ trung tâm kiểm soát dữ liệu của bạn và quyết định bạn có thể làm gì hoặc không thể làm gì, dApps chạy trên một mạng lưới máy tính trên blockchain. Hãy nghĩ về điều này: trên mạng xã hội truyền thống, công ty có thể xóa bài đăng của bạn bất cứ lúc nào. Với phiên bản dApp, một khi nội dung được đăng tải, không ai có thể gỡ xuống, thậm chí cả những người sáng tạo. Bạn thực sự sở hữu nội dung của mình.

Hầu hết các dApp được xây dựng trên Ethereum, và chúng hoạt động thông qua các hợp đồng thông minh (smart contracts) tự động thực thi các quy tắc được mã hóa trong đó. Không cần trung gian. Mã nguồn mở, vì vậy bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra và đề xuất thay đổi, nhưng chỉ khi cộng đồng đồng ý.

Điều thú vị là sự đa dạng của các trường hợp sử dụng. Các dApp chơi game như Axie Infinity cho phép người chơi thực sự sở hữu các vật phẩm trong game dưới dạng NFT. Các dApp tài chính xử lý các giao dịch peer-to-peer mà không cần ngân hàng. Các ứng dụng chuỗi cung ứng theo dõi hàng hóa một cách minh bạch. Thậm chí các nền tảng y tế cũng lưu trữ hồ sơ bệnh nhân trên blockchain. Danh sách này vẫn tiếp tục mở rộng.

Nhưng hãy thành thật về những mặt tiêu cực nữa. Tiêu thụ năng lượng là một mối quan tâm hợp lý với một số cơ chế đồng thuận nhất định. Khả năng mở rộng vẫn là một thách thức vì vận hành các mạng phi tập trung khó hơn so với các mạng tập trung. Và trải nghiệm người dùng hiện tại còn khá thô sơ vì bạn cần quản lý khóa riêng thay vì chỉ nhớ một mật khẩu. Thêm vào đó, tắc nghẽn mạng có thể trở nên rất tồi tệ khi lưu lượng truy cập tăng đột biến.

Khía cạnh an ninh thì rất thú vị. Dữ liệu trên blockchain là bất biến, điều này khiến nó cực kỳ khó bị hack. Nhưng các hợp đồng thông minh (smart contracts) có thể có lỗ hổng, và không may là các trò lừa đảo rất phổ biến. Chúng ta đã thấy các vụ scam rút lui, các scheme pump and dump, ICO giả mạo, và các mô hình Ponzi rút sạch hàng tỷ đô la từ người dùng. Vì vậy, bạn thực sự cần phải cẩn trọng.

Điều tôi thấy hấp dẫn là sự thay đổi căn bản về quyền kiểm soát. Với dApps, bạn không chỉ là người dùng của nền tảng của người khác nữa. Bạn có quyền sở hữu thực sự và tiếng nói trong cách hoạt động của chúng. Đó là một sự thay đổi khá lớn so với những gì chúng ta quen thuộc. Liệu các smart contracts có thực sự thay thế các ứng dụng truyền thống trên quy mô lớn hay không vẫn còn phải chờ xem, nhưng tiềm năng thì rõ ràng là có.