Vấn đề về chuỗi khối riêng tư, nhiều người khi bắt đầu đều nêu ra các thuật ngữ kỹ thuật như zk-SNARKs, mã hóa đồng dạng, như thể các thuật ngữ kỹ thuật đó đã đại diện cho tất cả. Nhưng thực sự để các tổ chức tin tưởng và dám đưa tài sản lên chuỗi, thì không phải chỉ dựa vào những từ ngữ đó.

Gần đây tôi đã xem khá nhiều tài liệu, và cũng đã thảo luận sâu với vài người bạn làm trong lĩnh vực hạ tầng tài chính tuân thủ. Một dự án có ý tưởng rất ấn tượng với tôi — Dusk không đơn thuần nói "chúng tôi hỗ trợ quyền riêng tư", mà tích hợp khung tuân thủ trực tiếp vào thiết kế nền tảng của chuỗi. Đó mới là hướng đi đúng đắn.

Hãy tưởng tượng những lo ngại thực sự của các tổ chức. Một chuỗi nói rằng "thân thiện với tuân thủ", nhưng khi tổ chức thực sự muốn phát hành cổ phiếu, trái phiếu thành token để đưa lên, thì mối quan tâm không chỉ dừng lại ở tính ẩn danh của giao dịch. Xác thực danh tính (KYC) cần có, chuỗi phải có khả năng truy xuất nguồn gốc từng giao dịch, và khi cơ quan quản lý kiểm tra, còn phải có khả năng tiết lộ dữ liệu quan trọng theo lựa chọn. Những điều này Dusk đã tính đến ngay từ thiết kế giao thức. Chuẩn Confidential Security Token mà họ đề xuất tương đương như một bộ công cụ tuân thủ toàn diện cho nhà phát hành tài sản — vừa có thể bảo vệ chi tiết giao dịch, vừa có thể mở dữ liệu cho cơ quan quản lý khi cần thiết. Đây mới đúng là "quyền riêng tư có thể lập trình", cũng là lý do các tổ chức sẵn sàng tham gia.

Về mặt kỹ thuật, sau khi DuskEVM ra mắt, thực sự đã giảm bớt độ khó trong phát triển. Thú vị là, chuỗi này không vì tương thích EVM mà từ bỏ thiết kế quyền riêng tư của mình. Các nhà phát triển viết hợp đồng bằng Solidity, nhưng phía sau tự động được bảo vệ bởi lớp chứng minh không kiến thức (zero-knowledge proof). Đối với lập trình viên, quá trình này rất "không cảm nhận rõ", nhưng tính thực dụng thì không hề giảm sút. Mạng thử nghiệm của họ đã bắt đầu chạy một số dự án thử nghiệm, phản hồi có vẻ khá tích cực.