Xu hướng AI đang bùng nổ, trong khi các VC trong lĩnh vực crypto lại không thể chen chân vào bàn chơi của các dự án AI hàng đầu, nên họ đành chọn cách lui về phía sau, trong vùng an toàn Crypto, để lần lượt hỗ trợ các dự án “có chút liên quan đến AI”. Bài viết này phân tích 5 dự án AI trên giấy tờ gần đây đã hoàn tất gọi vốn, để tiết lộ cách vốn đầu tư crypto dùng hai chữ “AI” để đổi lấy tính thanh khoản.
(Thông tin tiền đề: Ngưỡng phân chia của VC crypto: ba câu trả lời sinh tồn của a16z, Dragonfly, Paradigm)
(Bổ sung bối cảnh: VC trong giới tiền mã hóa, kể câu chuyện 2 nghìn tỷ USD đến tận phố Wall)
Mục lục bài viết
Toggle
- Derivio: DEX không làm công cụ Meme, không phải nền tảng giao dịch AI tốt
- Superpower: Sản phẩm đại lý AI biến mất
- Finrob: Mô hình độc quyền trong lĩnh vực tiền mã hóa không thể sử dụng
- PlutonAI: DeFAI ẩn trong góc khuất
- Unicity: Chuyên gia vẽ mộng lớn thực thụ
- VC crypto có ngốc không?
Sức nóng của AI đã khiến các VC chủ chốt trong Web3 mất phương hướng. Ngày 28 tháng 2, khi Paradigm tuyên bố chuẩn bị gây quỹ một quỹ mới có quy mô lên tới 1,5 tỷ USD cho lĩnh vực AI và robot, tôi phân tích rằng đây là tín hiệu cho thấy vốn crypto đang chuyển hướng từ Web3 sang AI. Khi ngành crypto không còn dự án tốt để đầu tư, thì lĩnh vực AI, đang là làn sóng mạnh, trở thành chiến trường mới của vốn crypto.
Tuy nhiên, tôi đã bỏ qua một điểm: các dự án tốt trong ngành AI không phải do VC crypto có thể đầu tư. Những dự án chất lượng khi chọn nhà đầu tư thường cũng xem xét “thâm niên” và nguồn lực, có thể VC crypto danh tiếng như Paradigm còn chen chân vào giới đầu tư AI hàng đầu, còn các VC nhỏ trong crypto không tên tuổi trong giới tài chính truyền thống thì chỉ có thể đứng ngoài nhìn các ông lớn ăn thịt.
Liệu có đành ngồi chờ chết không? Dĩ nhiên là không. Giải pháp luôn nhiều hơn khó khăn, nếu không thể đầu tư vào các dự án AI hàng đầu, thì hãy lui về phía sau, trong vùng an toàn crypto, tìm những dự án liên quan đến AI để đầu tư, cũng coi như mua được tấm vé lên tàu thời đại.
Nhưng như câu chuyện đùa trên mạng, chỉ cần một công ty Web3 đổi tất cả “loading…” thành “thinking…” trong sản phẩm của mình, là có thể chuyển đổi thành startup liên quan đến AI. Trong nỗi lo lắng của các VC crypto, một số dự án Crypto+AI chỉ cần một whitepaper, một sản phẩm chưa có PMF là đã có thể gọi vốn hàng triệu USD.
Để minh họa tính trừu tượng của ngành này, tôi đã chọn lọc 5 dự án AI trên giấy tờ gần đây đã gọi vốn để làm ví dụ.
Derivio: DEX không làm Meme tool, không phải nền tảng giao dịch AI tốt
Ví dụ mới nhất là, ngày 18 tháng 3, công bố hoàn thành gọi vốn 6 triệu USD cho nền tảng giao dịch gốc AI Derivio, với các nhà đầu tư gồm YZiLabs và nhiều VC crypto khác. Tuy nhiên, phía công ty cũng ghi chú nhỏ rằng số tiền 6 triệu USD này là tổng số vốn họ đã huy động được đến nay, chứ không phải số vốn mới gọi trong lần này.
Hiếm thấy dự án siêu sớm nào công bố tổng số vốn đã gọi, mà không đề cập đến số vốn mới, có phải do VC đầu tư ít quá, ngại nói ra? Hay là để phù hợp với chiến dịch PR chuyển đổi sang AI? Theo tra cứu, Derivio là dự án ươm tạo của Binance Labs (nay đổi tên thành YZiLabs) từ mùa thứ sáu năm 2023, khi đó nó còn là một nền tảng giao dịch phái sinh phi tập trung trên zkSync.
Năm 2024, Derivio ra mắt mạng lưới Derivio Network chạy trên Ethereum Layer 2, còn tuyên bố hoàn toàn tương thích với máy ảo Solana (SVM), muốn phát triển hai hệ sinh thái cùng lúc. Thật không may, cũng thật may, là nó thất bại.
Hiện tại, nếu bạn truy cập vào website của Derivio, không thấy biểu đồ nến hay trang swap như DEX thường có, mà là trang theo dõi chuỗi của Pump.fun.
Đúng vậy, bạn không nhìn nhầm đâu, nền tảng giao dịch phái sinh phi tập trung ngày xưa, nay là nền tảng giao dịch gốc AI, chính là để quét chuỗi cho các game thủ Pump. Không làm Meme tool, không phải nền tảng giao dịch AI tốt. Thậm chí, bạn còn có thể mua cổ phiếu token hóa trên nền tảng này.
Là nền tảng giao dịch gốc AI, Derivio chắc chắn phải có các chức năng liên quan đến AI chứ, nhưng khi bạn nhấn vào mục Agent ở góc trên bên trái, thì trang mở ra lại ghi “COMING SOON”…
Dù hiện tại Derivio chẳng có gì, nhưng tầm nhìn của họ vẫn còn nhiều ý tưởng. Trong bài đăng trên nền tảng X (Twitter), họ viết rằng, hầu hết các terminal giao dịch đều dành cho con người, còn Derivio đang xây dựng terminal giao dịch toàn diện dành riêng cho AI, tự phát triển từ đầu một engine dữ liệu hiệu năng cao, giảm thiểu độ trễ từ “cảnh báo sự kiện trên chuỗi” đến “xử lý AI phía frontend” gần đến giới hạn vật lý.
Tôi xem xong cũng thấy ý tưởng này quá tuyệt vời, không phải ai cũng làm được. Thế là tôi dùng trình nhận diện để tra, thì phát hiện bài viết này thật ra không phải do người viết, mà do AI sáng tạo ra. Derivio quả là đi trước thời đại, trước khi để AI thay thế trader con người, họ đã thay thế chính nhân viên của mình.
Superpower: Sản phẩm đại lý AI biến mất
Superpower là một giao thức lợi nhuận từ AI agent, ngày 6 tháng 3 tuyên bố hoàn thành vòng gọi vốn Pre-seed, với các nhà đầu tư gồm Taisu Ventures, Paper Ventures, CatcherVC và 280 Capital, nhưng không tiết lộ số tiền cụ thể. Superpower hướng tới xây dựng nền tảng để các AI agent tự tạo ra thu nhập, có kênh gọi vốn và tăng trưởng vốn.
Để thực hiện mục tiêu lớn như vậy, chắc chắn cần tích lũy công nghệ và phát triển liên tục, nhưng Superpower thậm chí còn chưa có website hoàn chỉnh. Ngày 6 tháng 3 không chỉ là ngày họ công bố gọi vốn, mà còn là ngày tài khoản X chính thức đăng bài đầu tiên.
Dù Superpower không có AI Agent, ít nhất còn có thứ để tương tác, nhưng nếu bạn vô tình truy cập vào website của họ, thì sẽ bị sốc về mặt hình ảnh. Website của Superpower không có nút bấm nào cả, chỉ có dòng chữ “YOUR AGENT IS BROKE AF” đang chạy slideshow.
Tôi cũng không hiểu câu này nghĩa là gì, vì slideshow chạy quá nhanh, tôi thậm chí không phân biệt được từ cuối cùng là “AI” hay “AF”.
Trong các liên kết trên tài khoản X chính thức của Superpower, tôi còn tìm thấy một dự án dự đoán thị trường tên Prolly, và còn viết về cách Agent kiếm tiền trên Prolly, ban đầu định thử, nhưng sản phẩm này còn cần mã mời, đành bỏ qua.
Dĩ nhiên, bài đăng giới thiệu dự án trên trang chủ của Superpower cũng đều do AI viết hết.
Finrob: Mô hình độc quyền trong lĩnh vực tiền mã hóa không thể dùng
Finrob là nền tảng nghiên cứu thị trường crypto dựa trên AI, ngày 25 tháng 2 huy động thành công vòng seed 3,9 triệu USD, với các nhà đầu tư gồm Maven11, Placeholder, Archetype, Fabric Ventures, Dispersion Capital và Node Capital. Vậy dự án này làm gì?
Đơn giản là một mô hình lớn dạng hội thoại, không khác gì ChatGPT hay Gemini, và Finrob cũng tích hợp các mô hình này.
Bạn hỏi, so với việc người dùng trực tiếp đối thoại với ChatGPT, Gemini thì khác gì, thì Finrob trả lời rằng, nó được thiết kế riêng cho lĩnh vực crypto, có tích hợp dữ liệu thời gian thực, phân tích on-chain và các công cụ chuyên dụng.
Cách thực hiện là: tích hợp CoinGecko để lấy giá và dữ liệu thị trường theo thời gian thực, tích hợp Glassnode để lấy hơn 200 phân tích on-chain, tích hợp Tavily để lấy tìm kiếm mạng và tin tức, tích hợp Perplexity để lấy nghiên cứu sâu, cùng các nguồn khác như DefiLlama, Etherscan, LunarCrush để lấy cảm xúc xã hội.
Nói cách khác, khi Finrob kết nối các nguồn dữ liệu này cho các mô hình lớn miễn phí (Finrob không hỗ trợ người dùng chọn các mô hình cao cấp như ChatGPT 5.4 hay Claude Opus 4.6), thì nó có thể tự xưng là “được thiết kế riêng cho lĩnh vực crypto”, và giá trị của nó là 3,9 triệu USD. Nhìn theo góc độ khác, rõ ràng tiết kiệm hơn nhiều so với việc đào tạo mô hình lớn từ đầu.
Dựa trên các ví dụ từ phía công ty trình bày, mục đích cuối cùng của Finrob có vẻ là cung cấp lời khuyên đầu tư cho người dùng. Dù chưa rõ AI có thể thực sự hướng dẫn quyết định giao dịch thật hay không, thì trí tuệ của Finrob dùng mô hình miễn phí này có cao hơn GPT 5.4, Claude Opus 4.6 không? Ban đầu tôi nghĩ rằng Finrob sẽ tốt hơn ChatGPT trong việc lấy giá token theo thời gian thực, nhưng thử nghiệm thì thấy, chỉ cần một câu, ChatGPT 5.4 cũng có thể lấy giá BTC từ CoinGecko.
Nói nhiều quá, tôi vẫn muốn tự trải nghiệm Finrob, nhưng nó không cho tôi cơ hội, dù đăng nhập bằng email hay ví đều bị lỗi.
PlutonAI: Đang ẩn trong góc khuất của DeFAI
PlutonAI là một nền tảng DeFAI, nhằm để AI đại lý thay thế người dùng phân tích thị trường, tối ưu chiến lược, quản lý cơ hội lợi nhuận và thực hiện các thao tác phức tạp trên chuỗi. Ngày 17 tháng 2, PlutonAI huy động thành công 2,7 triệu USD vòng private, với KitchenVC dẫn đầu, HyperGPT tham gia.
Về vị trí dự án, PlutonAI là một dự án Crypto+AI khá bình thường. Dù chưa rõ DeFAI có phù hợp PMF, an toàn, có giúp người dùng kiếm tiền không, thì trong thời đại công nghệ AI phát triển nhanh như hiện nay, việc để AI thay thế con người thực hiện các thao tác trên chuỗi đã quá dễ dàng.
Đặc biệt, sau khi OpenClaw bùng nổ, giới crypto rộ lên phong trào nuôi tôm hùm, vô số blogger đã chia sẻ cách cài đặt OpenClaw, cách để OpenClaw tham gia giao dịch hoặc dự đoán thị trường. Đồng thời, các sàn giao dịch như Binance, OKX cũng ra các công cụ hoặc tính năng hỗ trợ giao dịch AI Agent.
Vì vậy, thậm chí có thể coi DeFAI đã trở thành một giả thuyết vô nghĩa.
Tôi cũng muốn thử trải nghiệm AI Agent trên PlutonAI, nhưng vẫn không thể đăng nhập.
Unicity: Chuyên gia vẽ mộng lớn thực thụ
Unicity là một nhà phát triển hạ tầng xây dựng “Mạng lưới tự chủ thông minh (Agentic Autonomous Internet)”, mơ ước để hàng tỷ AI Agent có thể tự khám phá, giao dịch và thanh toán mà không cần tin tưởng, với tốc độ máy móc. Ngày 19 tháng 2, Unicity huy động thành công 3 triệu USD vòng seed, với Blockchange dẫn đầu, Outlier Ventures và Tawasal tham gia.
Lại là một công ty có tầm nhìn rất lớn, để biết họ thực sự muốn làm gì, tôi đã đọc kỹ whitepaper dự án của họ (cuối cùng không do AI viết nữa). Tổng thể, Unicity cho rằng các chuỗi hiện tại không phù hợp về khả năng xử lý, độ trễ, riêng tư và chi phí cho các giao dịch tự động, tần suất cao của AI, nên họ xây dựng một mạng lưới nền tảng dành cho AI Agent, cụ thể là chuyển toàn bộ giao dịch xuống off-chain, chỉ giữ lại trạng thái trên chuỗi để tránh “giao dịch hai lần”, đồng thời kết hợp các Agent có thể xác minh để giám sát thực thi.
So với các dự án đã liệt kê phía trên, Unicity nghe có vẻ rất nghiêm túc, và có thể trong tương lai sẽ hình thành một hệ sinh thái chuỗi công cộng, nhưng hiện tại, Unicity thành lập năm 2025, thì thực tế đã giao được gì? Chưa có testnet, chưa có hệ sinh thái, ngày 10 tháng 3, họ đăng bài cập nhật dự án, nói sẽ ra mắt hệ điều hành Agent tên là AstridOS, để chạy các công cụ như Claude Code, OpenClaw trên đó, nhưng cuối cùng có người dùng hay không lại là chuyện khác.
VC crypto có ngốc không?
Dĩ nhiên, trong số các dự án AI gọi vốn gần đây vẫn có những dự án thực sự chất lượng.
Chẳng hạn, ngày 17 tháng 3, RoboForce huy động thành công 52 triệu USD, do YZi Labs dẫn đầu, là một công ty robot AI, hoàn toàn không liên quan gì đến crypto, dự án này đang xây dựng AI vật lý, và CEO Jensen Huang đã đề cập trong GTC 2026 rằng, lĩnh vực này là một trong những hướng đi tương lai. Đồng thời, robot của RoboForce cũng đã từng xuất hiện tại NVIDIA GTC 2025.
Ngoài ra, còn có Kled huy động 5,5 triệu USD ngày 11 tháng 3, chuyên về thị trường dữ liệu AI, và VeryAI huy động 10 triệu USD ngày 12 tháng 3, tập trung xây dựng hệ thống nhận dạng AI Agent, không chỉ có phù hợp thị trường, mà còn có hệ sinh thái sản phẩm thực tế, doanh thu rõ ràng.
Nhưng những dự án như vậy trong ngành crypto là rất ít. Vậy câu hỏi đặt ra, các VC crypto khác có ngốc không? Dù biết rõ nhiều dự án AI gọi vốn này chưa có sản phẩm thực sự vận hành đúng logic, tại sao vẫn sẵn sàng bỏ tiền vào?
Bí mật nằm ngay trong câu đố, chính là tính thanh khoản của hai chữ AI mà VC crypto muốn.
Dù không thể chen chân vào bàn chơi các dự án hàng đầu, thì tiền vẫn phải tiêu, và trong bối cảnh crypto, tạo ra những “bù nhìn AI” cũng không phải là chuyện vô lý. Dự án chỉ cần tự đóng gói mình thành AI, VC chỉ cần nhắm mắt bỏ tiền vào, miễn sao cuối cùng hai bên đều thu hồi được khoản đầu tư, thì đó chính là AI tốt.
