Irys (IRYS) là gì?

Irys là gì?

(Nguồn: irys_xyz)

Irys không đơn thuần là một chuỗi lưu trữ cơ bản hay một Layer 1 EVM khác. Đây là một chuỗi dữ liệu có thể lập trình (Programmable Datachain) được tái thiết hoàn toàn, chuyển hóa dữ liệu on-chain từ lưu trữ tĩnh thành tài sản động mà hợp đồng thông minh có thể trực tiếp truy cập, chỉnh sửa và kích hoạt. Đột phá này tạo ra nền tảng chung cho các ứng dụng phi tập trung (dApp), công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) và các ứng dụng xử lý dữ liệu lớn.

Irys tích hợp lưu trữ và tính toán trong một môi trường duy nhất, cho phép hợp đồng thông minh đọc trực tiếp dữ liệu on-chain vĩnh viễn. Điều này mở ra mô hình phát triển mới, tối ưu hiệu suất và khả năng mở rộng.

Kiến trúc Irys

Irys ứng dụng kiến trúc đa sổ cái để tối ưu hóa quá trình chuyển đổi dữ liệu từ xác thực tạm thời sang lưu trữ vĩnh viễn, nâng cao hiệu suất và độ tin cậy. Hệ thống này cân đối các yếu tố:

• Chi phí—giảm thiểu chi phí lưu trữ lâu dài
• Bảo mật—tận dụng staking của thợ đào để đảm bảo toàn vẹn dữ liệu
• Khả năng lập trình—hỗ trợ truy xuất dữ liệu liền mạch trong IrysVM

Kiến trúc hướng đến sự linh hoạt, đáp ứng các ứng dụng tương lai sử dụng dữ liệu lớn, bao gồm:

• Bộ dữ liệu huấn luyện AI
• Hình ảnh và video
• Lập chỉ mục, phân tích dữ liệu
• Dịch vụ lưu trữ hồ sơ vĩnh viễn như xã hội, nhận diện và xuất bản

Cơ chế đồng thuận của Irys

Irys triển khai mô hình đồng thuận kép sáng tạo:

1. Proof of Work

Thợ đào thực hiện các tác vụ tính toán để bảo đảm an ninh mạng.

2. Proof of Stake (Bằng chứng cổ phần)

Thợ đào stake token cho từng phân vùng dữ liệu, bảo đảm dữ liệu toàn vẹn và luôn khả dụng.

Thiết kế hai lớp mang lại ưu điểm:

• Thợ đào cần cam kết cả tài nguyên tính toán lẫn token, khiến hành vi gian lận trở nên quá tốn kém
• Địa chỉ staking giúp xác thực dữ liệu minh bạch, dễ kiểm tra
• Mô hình đồng thuận tập trung vào dữ liệu này đảm bảo dữ liệu toàn vẹn hơn PoW truyền thống

Lớp lưu trữ của Irys nhờ đó đạt được uy tín, linh hoạt và khả năng mở rộng tối ưu.

IrysVM: Mở rộng EVM

IrysVM là bản fork của Ethereum Virtual Machine, nhưng vượt xa giới hạn của việc sao chép. IrysVM tích hợp truy cập trực tiếp vào lớp lưu trữ của Irys, hỗ trợ gọi dữ liệu quy mô lớn, tiết kiệm chi phí và cung cấp giao diện mạnh mẽ cho tương tác dữ liệu.

Dữ liệu có thể lập trình cho phép hợp đồng thông minh thao tác trực tiếp dữ liệu on-chain, bao gồm cập nhật, lọc, truy vấn thời gian thực và thực thi logic dựa trên dữ liệu với bộ dữ liệu vĩnh viễn, quy mô lớn. Đột phá này mở rộng tiềm năng thiết kế cho các ứng dụng phi tập trung (dApp), như: mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) truy xuất dữ liệu huấn luyện on-chain, nền tảng xã hội truy vấn lịch sử nội dung đầy đủ, ứng dụng tài chính tận dụng dữ liệu on-chain dài hạn để quản lý rủi ro, metadata NFT hoặc tài sản game được lưu trữ toàn bộ on-chain. Dữ liệu có thể lập trình là đổi mới cốt lõi gây đột phá nhất của Irys.

Bối cảnh gọi vốn của Irys

Irys đã huy động vốn sớm từ các tổ chức hàng đầu, gồm:

• Series A: 10 triệu USD do CoinFund dẫn đầu, cùng Hypersphere, Tykhe Ventures và các đơn vị khác tham gia
• Vòng seed: 8,7 triệu USD do Framework và Lemniscap dẫn đầu

Những khoản đầu tư này xác nhận Irys là nhà cung cấp hạ tầng dữ liệu và ứng dụng dữ liệu có thể lập trình.

IRYS Tokenomics

Mô hình token IRYS tập trung vào lưu thông trong ba hệ thống liên kết:

1. Sử dụng: Nhiên liệu cho tính toán và lưu trữ

Mọi hoạt động trên mạng đều cần $IRYS:

• Thực thi hợp đồng thông minh
• Lưu trữ tạm thời (tính theo thời hạn, neo giá USD)
• Lưu trữ vĩnh viễn (chi trả một lần vào Storage Endowment)

Tất cả phí đều tính bằng IRYS, giá điều chỉnh hàng năm theo chi phí phần cứng. Mỗi giao dịch phải trả tối thiểu 0,001 USD để ngăn spam.

2. Bảo mật: Staking, xác thực và phần thưởng

Người xác thực cần stake $IRYS để tham gia đồng thuận và xác thực dữ liệu:

Xác thực trung thực nhận thưởng khối (2% mỗi năm, giảm một nửa mỗi 4 năm) và chia sẻ phí mạng lưới. Hành vi gian lận hoặc mất dữ liệu sẽ bị cắt thưởng. Ủy quyền staking sẽ được bổ sung, cho phép người nắm giữ IRYS nhận thưởng cùng người xác thực.

3. Sinks: Cơ chế burn và Quỹ lưu trữ vĩnh viễn

Irys sở hữu cơ chế burn token mạnh mẽ:

• 50% phí thực thi bị burn
• Hơn 95% phí lưu trữ bị burn

Khi mạng lưới phát triển, nguồn cung token ngày càng mang tính giảm phát.

Phân bổ token

IRYS ra mắt với nguồn cung ban đầu 10 tỷ token, phân bổ như sau:

• Hệ sinh thái: 30% (3 tỷ) cho chương trình tài trợ, hợp tác liên chuỗi (cross-chain) và tích hợp
• Foundation: 9,9% (1 tỷ) cho phát triển cốt lõi, kiểm toán và giáo dục
• Airdrop và khuyến khích tương lai: 8% (800 triệu) cho cộng đồng, nhà phát triển và các sáng kiến tiếp theo
• Thanh khoản và đối tác: 8% (800 triệu) cho tạo lập thị trường và cung cấp thanh khoản sàn giao dịch
• Đội ngũ và cố vấn: 18,8% (1,88 tỷ), khóa 1 năm, trả tuyến tính trong 36 tháng
• Nhà đầu tư: 25,3% (2,53 tỷ), khóa 1 năm, trả tuyến tính trong 36 tháng

(Nguồn: irys/blog)

Phân bổ này thúc đẩy động lực dài hạn, hỗ trợ tăng trưởng bền vững cùng hiệu suất mạng lưới.

Đăng ký và khám phá thêm về Web3 tại: https://www.gate.com/

Tóm tắt

Ở kỷ nguyên Web3 tiếp theo, dữ liệu sẽ là động lực cốt lõi cho mọi ứng dụng—không còn là yếu tố phụ trợ. Irys nâng tầm dữ liệu lên vị trí trung tâm, giúp các ứng dụng phi tập trung xây dựng logic dữ liệu trực tiếp trên blockchain. Với kiến trúc toàn diện về lưu trữ, tính toán và dữ liệu có thể lập trình, Irys đang thúc đẩy blockchain hướng đến hiệu quả, tích hợp và mở rộng vượt trội. Khi hệ sinh thái cùng công cụ phát triển trưởng thành, Irys sẽ trở thành nền tảng chủ lực cho hạ tầng dữ liệu thế hệ mới.